Wydzielenie kwoty na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych upadłego

1 marca 2024

Sprzeciw od nakazu zapłaty

9 lipca 2025

Możliwość zmiany planu spłaty wierzycieli upadłego konsumenta

21 grudnia 2023

Współcześnie przedsiębiorcy powszechnie wykorzystują leasing, jako pewnego rodzaju formę finansowania prowadzonej działalności. W związku z powszechnym charakterem leasingu, coraz częściej w postępowaniach restrukturyzacyjnych spotyka się wierzytelności wynikające z przedmiotowej umowy. Ze względów praktycznych nasuwają się przede wszystkim dwa pytania:

- jaki skutek dla umów leasingu w toku ma otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego i w jakim zakresie układem objęte mogą być zobowiązania z umowy leasingu

- czy po upływie okresu umowy leasingu dłużnik w restrukturyzacji będzie miał prawo wykupienia przedmiotu leasingu, mimo niespłacenia rat leasingowych na pierwotnie ustalonych umownie zasadach?

Według przepisów Kodeksu Cywilnego leasing stanowi umowę, w której leasingodawca (finansujący) zobowiązuje się oddać leasingobiorcy (korzystającemu) określoną rzecz do używania na oznaczony czas, a leasingobiorca zobowiązuje się uiszczać na rzecz leasingodawcy opłatę i zwrócić przedmiot leasingu po zakończeniu umowy.

Należy jednak zaznaczyć, że w praktyce ukształtowało się kilka postaci leasingu, co jest istotne z punktu widzenia prawa restrukturyzacyjnego, bowiem skutki otwarcia postępowania i prawne możliwości w jego toku będą zależały od tego z jakim rodzajem leasingu będziemy mieć do czynienia - z leasingiem operacyjnym czy leasingiem finansowym.

  • LEASING OPERACYJNY

Przy leasingu operacyjnym przedmiot leasingu zaliczany jest do składników majątkowych leasingodawcy, a kosztami uzyskania przychodu korzystającego z przedmiotu umowy są miesięczne raty leasingowe, do których doliczany jest podatek VAT. W związku z tym, iż przedmiot leasingu jest środkiem trwałym leasingodawcy, w przypadku otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego wobec korzystającego, czynsz leasingowy ulega z mocy prawa proporcjonalnemu rozdzieleniu zgodnie z art. 77 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (dalej: p.r.). Natomiast kolejne raty nie są objęte układem i nie zostają uwzględnione na spisie wierzytelności, lecz powinny być one opłacane na bieżąco jako opłata za korzystanie z przedmiotu leasingu.

Reasumując: nieuregulowane, pełne raty sprzed dnia otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego wraz z proporcjonalną częścią raty w okresie rozliczeniowym, w którym otwarto postępowanie, będą traktowane jako wierzytelności objęte układem, natomiast pozostała część raty za okres rozliczeniowy oraz raty za kolejne pełne okresy będą musiały być opłacane w terminie wynikającym z umowy leasingu przez dłużnika-korzystającego.

  • LEASING FINANSOWY

W sytuacji, gdy dłużnik-korzystający zdecydował się na formę leasingu finansowego należy mieć świadomość, że przedmiot leasingu zostanie zaliczony do jego ewidencji środków trwałych i to właśnie na nim spoczywa obowiązek dokonywania odpisów amortyzacyjnych, natomiast do kosztów uzyskania przychodów może zaliczyć jedynie część odsetkową raty leasingowej. W tym przypadku, ze względu na podobieństwo do zakupu na raty, wierzytelność nie podlega proporcjonalnemu rozdzieleniu, jak przy leasingu operacyjnym. Natomiast jej wysokość stanowi suma niezapłaconych rat leasingowych zarówno sprzed otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, jak i tych po jego otwarciu. Zastosowanie ma art. 81 p.r. zgodnie z którym niewymagalne wierzytelności o charakterze ciągłym zostaną umieszczone w spisie wierzytelności, pomniejszone o odsetki ustawowe, za czas od dnia otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego do dnia wymagalności każdego przyszłego świadczenia, najdłużej jednak za dwa lata.

Reasumując: przy leasingu finansowym w całości układem objęte będą zarówno wierzytelności powstałe przed dniem otwarcia, jak i wierzytelności przypadające na okres po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego.

  • Spłaty czynszu leasingowego a wypowiedzenie umowy przez leasingodawcę

W przypadku otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego wobec dłużnika-korzystającego, należy pamiętać o art. 252 ust. 1 p.r. zgodnie z którym spełnianie świadczeń wynikających z wierzytelności objętych z mocy prawa układem jest niedopuszczalne. W związku z czym przy leasingu operacyjnym raty nieopłacone za okres sprzed otwarcia restrukturyzacji, a przy leasingu finansowym raty nieopłacone za okres zarówno sprzed jak i po otwarciu postępowania nie mogą stanowić podstawy wypowiedzenia umowy leasingu. Natomiast nie zapominajmy o art. 256 p.r., który stwarza możliwość wypowiedzenia umowy leasingu operacyjnego w sytuacji, gdy dłużnik-korzystający nie reguluje istniejących z tego tytułu zobowiązań dotyczących czynszu leasingowego w zakresie nieobjętym układem. Regulacja ta nie ma zastosowania przy leasingu finansowym, jak bowiem wskazano wyżej, w takiej sytuacji wszystkie raty objęte są układem.

Istotne znaczenie dla korzystającego z przedmiotu leasingu ma również odpowiedź na pytanie, czy w przypadku, gdy upłynął okres umowy leasingu, dłużnik w restrukturyzacji będzie miał możliwość wykupienia przedmiotu leasingu?

Na to pytanie nie znajdziemy wprost odpowiedzi w ustawie. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że uprawnienie do wykupienia przedmiotu leasingu będzie kształtowało się w zależności od etapu postępowania restrukturyzacyjnego, na jakim doszło do zakończenia umowy leasingu.

  • Zakończenie umowy leasingu przed zawarciem układu, z której zobowiązania nie zostały wykonane w części, nie uprawnia dłużnika-korzystającego do skorzystania z możliwości wykupu przedmiotu leasingu. Wynika to z faktu, że warunkiem wykupu lub przejścia na własność dłużnika-korzystającego przedmiotu leasingu zazwyczaj jest zapłata wszystkich rat leasingowych.
  • Zakończenie umowy leasingu po zatwierdzeniu układu stwarza warunki do wykupu przedmiotu leasingu, bowiem zawarty układ reguluje na nowo sposób płatności wynagrodzenia przez dłużnika-korzystającego na rzecz leasingodawcy i doprowadzi do wygaśnięcia zobowiązań pieniężnych w takim kształcie, w jakim były one przewidziane w ramach pierwotnego stosunku prawnego.

Mając na uwadze brak wyraźniej regulacji prawnej w powyższym zakresie, opisane uwagi co do możliwości wykupu przedmiotu leasingu należy traktować jako przyjętą zasadę. Warto, by każdorazowo korzystający dokonał analizy poszczególnych umów i omówił wzajemne oczekiwania oraz przebieg dalszych czynności co do sposobu jej rozliczenia i wykupu przedmiotu leasingu z leasingodawcą.