Wydzielenie kwoty na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych upadłego

1 marca 2024

Zakaz wypowiadania dłużnikowi umowy najmu lub dzierżawy w trakcie trwania postępowania restrukturyzacyjnego

31 stycznia 2022

Przesłanki ogłoszenia upadłości konsumenckiej

19 listopada 2024

Ustawa z dnia  28 maja 2021 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych oraz niektórych innych ustaw wprowadziła nowelizację postępowania o zatwierdzenie układu.  Przepisy zmieniające weszły w życie z dniem 1 grudnia 2021 r., co oznacza, że znowelizowane postępowanie o zatwierdzenie układu niejako zastąpiło uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne, które wprowadzone zostało ustawą z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 (tzw. tarcza 4.0). Początkowo uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne zostało wprowadzone do 30 czerwca 2021 r., a następnie czas jego obowiązywania przedłużono do 30 listopada 2021 r. - aktualnie nie ma już więc możliwości otwarcia postępowania w tym trybie. Jednakże założenia uproszczonego postępowania restrukturyzacyjnego zostały na stałe wprowadzone do ustawy prawo restrukturyzacyjne w postaci znowelizowanego postępowania o zatwierdzenie układu.

Obecnie zatem prawo restrukturyzacyjne przewiduje cztery tryby postępowań restrukturyzacyjnych:

1) postępowanie o zatwierdzenie układu,

2) przyspieszone postępowanie układowe,

3) postępowanie układowe,

4) postępowanie sanacyjne.

Postępowanie o zatwierdzenie układu już dotychczas było najprostszym i najmniej sformalizowanym trybem restrukturyzacji, natomiast na skutek przedmiotowej nowelizacji wprowadzono wiele korzyści płynących dla dłużnika.

Uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne pozwalało na skorzystanie z tej procedury tylko raz przez tego samego dłużnika, natomiast obecne postępowanie o zatwierdzenie układu dopuszcza możliwość jego przeprowadzenia raz na 10 lat.

W omawianym postępowaniu o zatwierdzenie układu udział sądu jest ograniczony - pojawia się on dopiero na etapie wniosku o zatwierdzenie układu, cała procedura przeprowadzana jest we współpracy dłużnika z wybranym przez niego doradcą restrukturyzacyjnym pełniącym funkcję nadzorcy układu.

Warunkiem koniecznym rozpoczęcia postępowania o zatwierdzenie układu jest zatem zawarcie umowy z doradcą restrukturyzacyjnym oraz określenie dnia układowego - warunek ten występował również na gruncie poprzedniego stanu prawnego.

Nowością w postępowaniu o zatwierdzenie układu jest podmiot zbierający głosy wierzycieli - dotychczas był to dłużnik, natomiast obecnie głosy zbiera nadzorca układu. Ponadto, w związku z uruchomieniem Krajowego Rejestru Zadłużonych, głosy oddaje się za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe, w którym nadzorca układu zamieszcza karty do głosowania. Obowiązkiem nadzorcy układu jest poinformowanie wierzycieli o sposobie głosowania. Kolejnym novum w zakresie głosowania nad układem jest możliwość zwołania przez nadzorcę układu zgromadzenia wierzycieli w celu głosowania nad układem. Zwołanie zgromadzenia wierzycieli może okazać się pożądane w przypadku pojawienia się niejasności u wierzycieli co do propozycji układowych - zarówno nadzorca układu jak i dłużnik mogą wtedy udzielić wierzycielom odpowiedzi w zakresie przedstawionych przez nich wątpliwości.

Elementem wprowadzonym nowelizacją jest możliwość dokonania przez nadzorcę układu obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego. Czynność ta może zostać dokonana po sporządzeniu spisu wierzytelności, spisu wierzytelności spornych oraz wstępnego planu restrukturyzacyjnego.

Od momentu dokonania obwieszczenia do dnia prawomocnego umorzenia postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o zatwierdzenie układu albo zakończenia postępowania o zatwierdzenie układu nadzorca układu wykonuje uprawnienia nadzorcy sądowego. Ważnym następstwem jest fakt, iż zarząd przedsiębiorstwem dłużnika zostaje ograniczony - dłużnik może dokonywać jedynie czynności zwykłego zarządu, natomiast na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymagana jest zgoda nadzorcy sądowego.

Uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne niesie za sobą również szereg korzystnych dla dłużnika skutków. Po pierwsze, w okresie po dokonaniu obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego obowiązuje zakaz wypowiadania niektórych umów - przede wszystkim chodzi o umowy najmu i dzierżawy lokalu lub nieruchomości, w których dłużnik prowadzi działalność, umowy rachunku bankowego, ubezpieczeń, leasingu, licencji. Nowością jest umieszczenie w tym katalogu również szeroko pojętych umów o podstawowym znaczeniu dla prowadzenia przedsiębiorstwa dłużnika. Brak jest jednocześnie dokładnych kryteriów kwalifikujących do tego rodzaju umów, nadzorca układu każdorazowo będzie oceniał przypadki indywidualnie sporządzając spis umów o podstawowym znaczeniu dla prowadzenia przedsiębiorstwa dłużnika.

Drugą zaletą dokonania obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego jest ochrona przeciwegzekucyjna -  obejmuje ona zawieszenie egzekucji z mocy prawa, zakaz wszczynania nowych egzekucji, a także zakaz wykonania postanowień o udzieleniu zabezpieczenia oraz zarządzeń zabezpieczenia roszczenia.

Należy podkreślić, że dłużnik ma obowiązek złożenia wniosku o zatwierdzenie układu w terminie czterech miesięcy od dnia dokonania obwieszczenia - w przeciwnym wypadku skutki obwieszczenia wygasają z mocy prawa.

Co ciekawe, w postępowaniu o zatwierdzenie układu nie wprowadzono występującego w uproszczonym postępowaniu restrukturyzacyjnym zakazu spełniania wierzytelności objętych układem. Oznacza to z jednej strony elastyczność kształtowania przez dłużnika kręgu wierzycieli, natomiast z drugiej strony może to skutkować natarczywymi działaniami wierzycieli, którzy będą domagali się uregulowania należnych im wierzytelności.

Istotną kwestią jest również odstąpienie od konieczności uzyskania zgody wierzyciela posiadającego zabezpieczenie rzeczowe do objęcia układem w przypadku kiedy dłużnik w propozycjach układowych przewiduje pełne zaspokojenie wierzyciela lub kiedy zaspokojenie w wyniku wykonania układu przewiduje zaspokojenie wierzyciela w stopniu nie niższym niż spodziewane zaspokojenie z przedmiotu zabezpieczenia.

Ostateczna ocena wprowadzonych zmian możliwa będzie dopiero po upływie dłuższego okresu obowiązywania przepisów, można się jednak spodziewać, że ze względu na uproszczenie procedury, znowelizowane postępowanie o zatwierdzenie układu będzie się w praktyce cieszyło się bardzo dużą popularnością wśród dłużników, którzy popadli w kłopoty finansowe.