Zabezpieczenie służące ochronie majątku dłużnika w postępowaniu o ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy

13 kwietnia 2022

Sprzeciw od nakazu zapłaty

9 lipca 2025

Przesłanki ogłoszenia upadłości konsumenckiej

19 listopada 2024

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej dla wielu osób stanowi jedyną realną szansę na oddłużenie i rozpoczęcie nowego etapu życia bez przytłaczających długów. Warto jednak pamiętać, iż nie wszystkie zobowiązania powstałe przed ogłoszeniem upadłości podlegają umorzeniu po wykonaniu planu spłaty albo po umorzeniu zobowiązań postanowieniem sądu. Jednym z takich zobowiązań jest obowiązek alimentacyjny ciążący na upadłym. 

W niniejszym artykule wyjaśniamy, jak traktowane są alimenty w upadłości - w trakcie postępowania upadłościowego oraz po jego zakończeniu. 

Czy alimenty podlegają umorzeniu w upadłości? 

Co do zasady zobowiązania alimentacyjne nie podlegają umorzeniu w postępowaniu upadłościowym. Oznacza to, że nawet po wykonaniu planu spłaty lub po umorzeniu zobowiązań, niespłacona część alimentów nadal pozostaje do zapłaty. Dotyczy to zarówno alimentów należnych osobom uprawnionym (np. dzieciom), jak i należności dochodzonych przez obecny Fundusz Alimentacyjny lub jego poprzednika - Likwidatora Funduszu Alimentacyjnego. 

Zaległe alimenty a masa upadłości 

Zaległości alimentacyjne powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości podlegają zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym przez wierzyciela i są kwalifikowane do pierwszej kategorii (art. 342 ust. 1 pkt. 1 pr.up.) Jednocześnie należy podkreślić, że w przeciwieństwie do wielu innych zobowiązań, alimenty podlegają bieżącemu zaspokajaniu także po ogłoszeniu upadłości, czyli w trakcie trwania całego postępowania. 

Bieżące alimenty w trakcie postępowania upadłościowego 

Po ogłoszeniu upadłości syndyk - w miarę wpływów do masy upadłości, reguluje bieżące zobowiązania alimentacyjne masy upadłości, jednak pod pewnymi warunkami: 

  • Pierwszeństwo kosztów postępowania 

W pierwszej kolejności zaspokajane są koszty postępowania upadłościowego, a dopiero później alimenty przypadające po dniu ogłoszeniu upadłości oraz inne zobowiązania masy upadłości (art. 343 ust. 1-2 pr.up). 

  • Tytuł prawny do alimentów 

Obowiązek alimentacyjny musi wynikać z prawomocnego wyroku sądu, umowy lub innego tytułu egzekucyjnego umożliwiającego dochodzenie roszczeń alimentacyjnych. Jeśli sumy przekazywane przez jednego z rodziców na zaspokojenie potrzeb dziecka nie są stwierdzone w ten sposób (w szczególności uzgodnienia ustne lub innego rodzaju pisemne) to tego typu alimenty nie będą zaspokajane przez syndyka. 

Wysokość zaspokajanych z masy upadłości alimentów i ochrona interesów wierzycieli 

Wysokość zaspokajanych przez syndyka alimentów, nie może przekroczyć kwoty odpowiadającej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę w stosunku do jednego uprawnionego. Dodatkowo należy wiedzieć, iż syndyk może podjąć czynności zmierzające do zmiany orzeczenia lub umowy obowiązku alimentacyjnego, gdy zachodzi podejrzenie, że zobowiązanie alimentacyjne może prowadzić do pokrzywdzenia wierzycieli (np. ich wysokość nie jest adekwatna do sytuacji faktycznej). 

Potrącenia z wynagrodzenia i kwota wolna od potrąceń 

Co do zasady syndyk dokonuje potrąceń z wynagrodzenia upadłego w taki, aby pozostawić mu kwotę odpowiadającą minimalnemu wynagrodzeniu za pracę. Jednak w przypadku istnienia zobowiązań alimentacyjnych zastosowanie mają regulacje prawa pracy, które dopuszczają potrącenia do wysokości 3/5 wynagrodzenia, jeżeli potrącenia są dokonywane na poczet alimentów. 

Oznacza to, że przy obowiązku alimentacyjnym ochrona wynagrodzenia jest ograniczona – nie ma zastosowania w tym wypadku próg wynagrodzenia minimalnego. Jednocześnie należy pamiętać o dodatkowej regulacji wynikającej z prawa upadłościowego, odwołującego się do ustawy o pomocy społecznej, która wyznacza tzw. minimum socjalne pozostające do dyspozycji upadłego, z uwzględnieniem liczby osób pozostających na utrzymaniu upadłego. 

Alimenty a emerytura lub renta 

W przypadku gdy upadłemu przysługuje świadczenie emerytalne lub rentowe, przy należnościach alimentacyjnych potrącenie nie może przekraczać 60% kwoty miesięcznego świadczenia brutto. 

Co dzieje się z alimentami po ustaleniu planu spłaty? 

Z zastrzeżeniem wyżej opisanych zasad, syndyk pokrywa bieżące zobowiązania alimentacyjne upadłego w terminach ich płatności i w miarę wpływu stosownych sum. Syndyk reguluje zobowiązania alimentacyjne do dnia wydania postanowienia sądu o ustaleniu planu spłaty, warunkowym umorzeniu zobowiązań, umorzeniu zobowiązań albo odmowy umorzenia zobowiązań. 

Alimenty powstałe po ogłoszeniu upadłości, niepokryte z masy upadłości 

W przypadku gdy w trakcie trwania postępowania upadłościowego nie możliwym było zaspokajanie bieżącego obowiązku alimentacyjnego z uwagi na brak wystarczających środków. Niewypłacona część tych zobowiązań nie podlega umorzeniu. Zobowiązania te powinny zostać uregulowane przez upadłego po zakończeniu postępowania upadłościowego niezależnie od tego, czy wobec pozostałych wierzycieli doszło do umorzenia zobowiązań w całości lub w części.  

Podsumowanie 

Choć upadłość konsumencka pozwala na umorzenie wielu zobowiązań, to alimenty stanowią szczególną kategorię długu, która 

- podlega bieżącej spłacie w trakcie postępowania, 

- ma pierwszeństwo w zaspokojeniu spośród wierzycieli, 

- nie podlega umorzeniu, 

- obejmuje także alimenty, które powstały po ogłoszeniu upadłości, lecz nie zostały pokryte z masy upadłości.