Wiele osób, które zastanawiają się czy złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej boryka się z dylematem, czy będzie miało gdzie i za co się przeprowadzić, gdy syndyk sprzeda ich mieszkanie. Przepis, na którym się dziś skupimy to niewątpliwie instytucja ustawodawstwa, który pozwala upadłemu na zminimalizowanie obaw na przyszłość związanych z przebiegiem postępowania upadłościowego - nie tylko swoją, ale również osób mu bliskich.

Zgodnie z treścią art. 342a. ust. 1 PU, jeżeli upadły jest osobą fizyczną i w skład masy upadłości wchodzi lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny, w którym zamieszkuje upadły, a konieczne jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, z sumy uzyskanej z jego sprzedaży wydziela się upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od dwunastu do dwudziestu czterech miesięcy.

W związku z powołanym przepisem, uprawnionym do złożenia wniosku jest upadły będący osobą fizyczną. Kolejna część mówi nam o konieczności wejścia w skład masy upadłości lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego, lecz co ważne upadły musi w nim zamieszkiwać chociażby w dniu ogłoszenia upadłości.  

Jeżeli chodzi o aspekt orzeczniczy wydzielenia kwoty czynności tej dokonuje sędzia-komisarz (lub odpowiednio sędzia wyznaczony). Początkowo bada on, czy w ogóle zapewnienie środków na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jest konieczne. Wydając orzeczenie zwraca się także uwagę na ilość osób pozostających na utrzymaniu upadłego, jego zdolności zarobkowe, sumę uzyskaną ze sprzedaży lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego oraz opinię syndyka.

Wydzielana kwota winna odpowiadać przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego,  co istotne, w tej samej lub sąsiedniej miejscowości. Takie zabezpieczenie udzielane jest na okres od 12 do 24 miesięcy.

Zwykle wypłata środków upadłemu następuje po sprzedaży mieszkania lub domu, kiedy to środki ze sprzedaży przekazywane są do funduszy masy upadłości. Jednak ustęp trzeci art. 342a p. u. wspomina również o możliwości przyznania upadłemu zaliczki na poczet kwoty wydzielanej. Gdy fundusze masy upadłości na to pozwalają, a opuszczone mieszkanie lub dom jednorodzinny upadłego nie zostało jeszcze sprzedane, sędzia-komisarz może przyznać upadłemu zaliczkę. Oznacza to, że saldo funduszu masy upadłości musi zawierać środki zdolne do pokrycia takich zaliczek, mając oczywiście na uwadze ochronę interesów wierzycieli. Należy też pamiętać, że jest to zaliczka, a zatem tylko odpowiednia część kwoty, która będzie mogła zostać rozdysponowana po sprzedaży mieszkania.

Podsumowując, jeżeli upadły spełnia przesłanki z art. 342a ustawy prawo upadłościowe warto, aby złożył wniosek o wydzielenie kwoty na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych.

Co szczególnie warte podkreślenia z możliwością wydzielenia kwoty na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych mamy do czynienia w ramach sprzedaży dokonywanej przez syndyka w postępowaniu upadłościowym. W ramach egzekucji prowadzonej przez komornika sądowego brak jest odpowiednika opisywanego rozwiązania prawnego.