Umorzenie zobowiązań upadłego w postępowaniu upadłościowym

22 sierpnia 2025

Wydzielenie kwoty na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych upadłego

1 marca 2024

Termin na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości

9 lutego 2023

Postępowanie restrukturyzacyjne ma zapobiec ogłoszeniu upadłości dłużnika, a jego celem jest umożliwienie dalszego funkcjonowania przedsiębiorstwa w drodze zawarcia układu z wierzycielami. Co w takim przypadku z zawartymi umowami najmu lub dzierżawy lokali, w których prowadzone jest przedsiębiorstwo dłużnika? Czy wynajmujący lub wydzierżawiający może wypowiedzieć taką umowę po otwarciu postępowania układowego?

Odpowiedzi na postawione pytania znajdziemy w treści przepisu art. 256 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (dalej: p.r.). Według powołanego przepisu od dnia otwarcia postępowania układowego do dnia jego zakończenia, wypowiedzenie przez wynajmującego lub wydzierżawiającego umowy najmu lub dzierżawy lokalu lub nieruchomości, w których jest prowadzone przedsiębiorstwo dłużnika jest niedopuszczalne bez zezwolenia rady wierzycieli, sędziego-komisarza lub nadzorcy układu. Wyrażając zgodę na rozwiązanie umowy, uprawnieni powinni rozważyć, jaki będzie miało to wpływ na wykonanie układu przez dłużnika. Przepis ten znajduje zastosowanie również w niezwykle popularnym ostatnio postępowaniu o zatwierdzeniu układu, ale także w postępowaniach układowym i sanacyjnym.

Według przepisów Kodeksu Cywilnego przedsiębiorstwo stanowi zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej, a w ich skład wchodzą również składniki niebędące własnością dłużnika, ale z których korzysta na podstawie m.in. umowy najmu. Niewątpliwie pozbawienie dłużnika tych elementów przedsiębiorstwa nie pozwoliłoby na realizację celu postępowania restrukturyzacyjnego, jakim jest umożliwienie dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa. Należy wskazać, że ratio legis wspomnianego przepisu stwarza możliwość kontynuowania działalności dłużnika, co ma duże znaczenie dla możliwości wykonania układu.

Ustawodawca wprowadza tzw. „przymus trwałości kontraktu”.

Nieuiszczanie należności umownych z okresu poprzedzającego otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego nie będzie stanowić podstawy do rozwiązania umowy najmu przez wynajmującego, bowiem te należności zostaną objęte układem, a po otwarciu postępowania powstaje, co do zasady, zakaz prawny spełniania świadczeń z wierzytelności objętych układem. Niezgodne z ustawą wypowiedzenie takiej umowy jest bezskuteczne, w związku z czym nie następuje zamierzony skutek prawny - umowa nie ulega wówczas rozwiązaniu. Jednak warunkiem skorzystania z omawianej ochrony jest bieżące wykonywanie przez dłużnika lub zarządcę zobowiązań umownych za okres po otwarciu postępowania.

Zakaz wypowiadania umowy najmu nie jest jednak absolutny!

  • Wynajmujący bez przeszkód może wypowiedzieć dłużnikowi umowę najmu, jeżeli podstawy jej rozwiązania powstały już po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego, a zobowiązania te nie są objęte układem.
  • Umowa ulegnie rozwiązaniu również po upływie czasu, na jaki została zawarta.
  • Rozwiązanie umowy może nastąpić również na podstawie porozumienia między dłużnikiem a wynajmującym.

Reasumując: zakaz wypowiadania umowy najmu ujęty w art. 256 p.r. dotyczy tylko okoliczności powstałych przed otwarciem restrukturyzacji, a okoliczności powstałe później nie podlegają ochronie przewidzianej przez ustawę.